Μνημεία-Μουσεία
- Κατηγορία City Guide Καλαμάτα
ΜΟΥΣΕΙΑ
Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας
Μπενάκη & Αγίου Ιωάννη, Καλαμάτα
Τηλ: 27210 83485, 27210 26209
www.archmusmes.gr
Βρίσκεται στην καρδιά του Ιστορικού κέντρου της Καλαμάτας εκεί όπου παλιά βρισκόταν η Δημοτική Αγορά της πόλης που κατακλυζόταν καθημερινά από το πολύβουο πλήθος των εμπόρων και των πελατών της. Μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1986 το οικοδόμημα της Αγοράς κατεδαφίστηκε λόγω των σοβαρών ζημιών που είχε υποστεί. Το νέο οικοδόμημα που κατέλαβε τη θέση της παλαιάς Αγοράς, παραχωρήθηκε από το Δήμο Καλαμάτας στο Υπουργείο Πολιτισμού, προκειμένου να λειτουργήσει ως Αρχαιολογικό Μουσείο.
Στόχος της έκθεσης είναι η όσο το δυνατόν πληρέστερη παρουσίαση των αρχαιοτήτων της Μεσσηνίας διαχρονικά, δηλαδή από τους Προϊστορικούς χρόνους έως και τη Βυζαντινή εποχή, προκειμένου ο επισκέπτης κατά την περιήγησή του στις επιμέρους εκθεσιακές ενότητες, να αποκτά σφαιρική αντίληψη της πολιτισμικής εξέλιξης κάθε περιοχής δια μέσου των αιώνων. Ακολουθώντας την παλιά γεωγραφική διαίρεση του νομού στις τέσσερις επαρχίες, Καλαμάτας, Μεσσήνης, Πυλίας και Τριφυλίας, η έκθεση αναπτύσσεται σε αντίστοιχες μεγάλες γεωγραφικές ενότητες, μέσα στις οποίες εντάσσονται οι σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσεις με αντιπροσωπευτικά ευρήματα, που προέρχονται είτε από ανασκαφές, είτε από επιφανειακές έρευνες ή ακόμη και από τυχαίες παραδόσεις αρχαίων, από τους απλούς πολίτες. Προκειμένου ο επισκέπτης να «διεισδύσει» στις γεωγραφικές ενότητες, ακολουθεί μια κεντρική «οδική αρτηρία», ανάμεσα στις προθήκες και τα εκθέματα, θυμίζοντας τη ροή του ποταμού Παμίσου, που διατρέχει μεγάλο μέρος της Μεσσηνίας και εκβάλλει στο Μεσσηνιακό κόλπο. Από την κεντρική κυκλοφοριακή αρτηρία διακλαδώνονται οι δευτερεύοντες δρόμοι, που οδηγούν στις τέσσερις ενότητες των επαρχιών. Κάθε ενότητα παρουσιάζει αυτοτέλεια και ο επισκέπτης μπορεί επιλεκτικά να δει μέρος της έκθεσης, χωρίς να ακολουθήσει ολόκληρη την πορεία της κεντρικής αρτηρίας. Παράλληλα προκειμένου να υπάρξει ολοκληρωμένη ιστορική αντίληψη τόσο για την πολιτική όσο και για την πολιτισμική οντότητα ορισμένων περιοχών της Μεσσηνίας στην αρχαιότητα, σηματοδοτούνται με εποπτικό υλικό δέκα θεματικές ενότητες, μέσα από τις οποίες γίνεται ερμηνεία της ιστορίας με βάση το χώρο στον οποίο διαδραματίστηκαν διάφορα γεγονότα.
Στρατιωτικό Μουσείο Καλαμάτας
Μητροπολίτου Μελετίου 10, Καλαμάτα
Τηλ: 27210 21219
Tο μουσείο λειτουργεί από τον Ιούνιο του 2006 σε κτήριο που παραχωρήθηκε για το σκοπό αυτό από την Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας. Στόχος του είναι η παρουσίαση της νεότερης ελληνικής ιστορίας από την Επανάσταση του 1821 ως τις μέρες μας, μέσα από κείμενα, φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό.
Η ξενάγηση στο μουσείο αρχίζει με εκθέματα στολών, πολεμικού και φωτογραφικού υλικού από τον Αγώνα του 1821. Ακολουθεί ο Μακεδονικός Αγώνας, με ανάλογα εκθέματα και με ιδιαίτερη αναφορά στους Μεσσήνιους Μακεδονομάχους. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται εκθέματα για τους Βαλκανικούς Πολέμους (ανάμεσά τους και λάφυρα των εχθρών).
Ένα μεγάλο τμήμα της έκθεσης είναι αφιερωμένο στη Μικρασιατική Καταστροφή. Ακολουθούν αφιερώματα στον Α' και Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, στις μάχες των Οχυρών και της Κρήτης, στη Μέση Ανατολή και στην Εθνική Αντίσταση. Επίσης γίνεται αναφορά στις ειρηνευτικές αποστολές του ελληνικού στρατού (Κορέα, Σομαλία, πρώην Γιουγκοσλαβία, πόλεμος Κόλπου, Αφγανιστάν).
Στην ειδικά διασκευασμένη αίθουσα «Ήχος και Φως» γίνεται προβολή ταινίας με την ιστορική διαδρομή του 9ου Συντάγματος Πεζικού. Ξεχωριστό κομμάτι του μουσείου αποτελεί το βιβλίο των Μεσσηνίων νεκρών, που έπεσαν κατά τους αγώνες από το 1897 ως το 1974.
Στον προαύλιο χώρο του μουσείου, τέλος, έχουν εγκατασταθεί ένα άρμα M48-A5, ένα τεθωρακισμένο όχημα Μ8, πυροβόλα όπλα κι ένα αεροσκάφος F-5.
Ώρες Λειτουργίας: Τρίτη-Σάββατο 9:00-14:00, Τετάρτη 18:00-20:00, Κυριακή 11:00-14:00. Δευτέρα κλειστά. Είσοδος ελεύθερη
Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Καλαμάτας
Αγίου Ιωάννου 12 & Κυριακού, Καλαμάτα
Τηλ: 27210 28449
Ιδρύθηκε από τον τοπικό Σύλλογο προς Διάδοσιν των Γραμμάτων, με σκοπό τη συγκέντρωση αρχειακού υλικού και αντικειμένων που αφορούν την Επανάσταση του 1821, καθώς και τη διάσωση και προβολή αντικειμένων του νεότερου πολιτισμού της ευρύτερης περιοχής. Το μουσείο λειτούργησε για πρώτη φορά το 1973 στο αρχοντικό Κυριακού (παραδοσιακό κτήριο των αρχών του 19ου αι.). Επαναλειτούργησε το 2002, όταν αποκαταστάθηκαν οι βλάβες που είχε υποστεί το κτήριο από το σεισμό του 1985.
Στο ισόγειο, μετά τις πληροφορίες για τον τόπο, το σύλλογο που ίδρυσε το μουσείο και την οικογένεια Κυριακού, μπορείτε να δείτε μικρές θεματικές ενότητες που αφορούν την αγροτική και ποιμενική ζωή, τη γεωργική βιοτεχνία, την υφαντική τέχνη, την αγγειοπλαστική και τα αστικά επαγγέλματα. Μια άλλη σειρά εκθεμάτων προέρχεται από την καθημερινή ζωή των κατοίκων. Τα εκθέματα του ισογείου επιτρέπουν στον επισκέπτη να αποκτήσει μια επαρκή εικόνα για τον προβιομηχανικό τρόπο ζωής στη Μεσσηνία.
Στον επόμενο όροφο, η έκθεση ξεκινά με μια εντυπωσιακή ενότητα αφιερωμένη στην τυπογραφία και τη βιβλιοδεσία, που υπενθυμίζει στον επισκέπτη ότι στην Καλαμάτα λειτούργησε το πρώτο τυπογραφείο της απελευθερωμένης Ελλάδας. Σε αυτό τυπώθηκε η Προκήρυξη των Επαναστατημένων Ελλήνων προς τις Ευρωπαϊκές Αυλές.
Το πρώτο δωμάτιο δεξιά αποτυπώνει την εικόνα του αστικού σπιτιού της πόλης κατά τις αρχές του 20ού αι., ενώ στο διάδρομο του ορόφου αυτού υπάρχει αναπαράσταση παραδοσιακού καφενείου. Στη μεγάλη αίθουσα δεξιά παρουσιάζεται ιστορικό υλικό που αφορά την Επανάσταση του 1821 και προέρχεται από την Καλαμάτα.
Η αίθουσα του Γ. Καρέλια φιλοξενεί ενδυματολογικά στοιχεία, ανάμεσά τους και την παραδοσιακή καλαματιανή ενδυμασία. Στο βάθος του πρώτου ορόφου υπάρχει μικρή αίθουσα αφιερωμένη στη μεταβυζαντινή εκκλησιαστική τέχνη της περιοχής.
Μπενάκειο Αρχαιολογικό Μουσείο Καλαμάτας
Παπάζογλου 6, Καλαμάτα
Τηλ. 27210 63100
Tο μουσείο βρίσκεται στη συμβολή των οδών Μπενάκη και Παπάζογλου. Στεγάζεται σε μια οικία, η οποία χρονολογικά τοποθετείται στα μέσα του 19ου αιώνα και δωρήθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία από τον Αντώνιο Μπενάκη, ιδρυτή του ομώνυμου αθηναϊκού μουσείου. Λειτούργησε για πρώτη φορά το 1971, όμως υπέστη μεγάλες ζημιές από το σεισμό του 1986. Η συντήρηση του κτηρίου και η μελέτη επανέκθεσης των ευρημάτων διήρκεσαν έως το 1995, οπότε εγκαινιάστηκε η έκθεση του ισογείου. Τρία χρόνια αργότερα, ολοκληρώθηκε ο δεύτερος όροφος. Ήδη, βέβαια, βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες μεταφοράς του μουσείου στο κτήριο της Παλιάς Αγοράς (στην πλατεία των Αγίων Αποστόλων), το οποίο θα στεγάσει το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο της Μεσσηνίας.
Δεύτερος όροφος
Στο δεύτερο όροφο του μουσείου εκτίθενται τα ευρήματα που καλύπτουν τα Προϊστορικά και τα πρώτα Ιστορικά χρόνια της Μεσσηνίας.
Η περιήγηση στον όροφο ξεκινά από την αίθουσα 1, η οποία περιέχει ευρήματα από τα Νιχώρια, δυτικά της Καλαμάτας, όπου ανασκάφηκε οικισμός που κατοικούνταν από τη Μεσοελλαδική εποχή (2η χιλιετία π.Χ.) ως και τους Βυζαντινούς χρόνους (13ος αι. μ.Χ.). Στις προθήκες της μπορείτε να δείτε κεραμικά και χάλκινα ευρήματα του μυκηναϊκού θολωτού τάφου που βρέθηκε εκεί, ένα μελαμβαφές κύπελλο και μια λήκυθο του 5ου αι. π.Χ., σφραγιδόλιθους και κοσμήματα από τον τάφο και τον οικισμό, καθώς και δύο χάλκινους κρατήρες Μυκηναϊκής εποχής που βρέθηκαν στο Χαρακοπιό και στο Χανδρινό.
Η αίθουσα 2 φιλοξενεί ευρήματα της Μυκηναϊκής και Πρωτογεωμετρικής περιόδου από τον οικισμό των Νιχωρίων (θραύσματα αγγείων, ακέραια αγγεία, χάλκινα και οστέινα αντικείμενα, πήλινα και στεάτινα σύνεργα υφαντουργίας, λίθινα εργαλεία και αιχμές βελών, μυκηναϊκά ειδώλια), κοσμήματα από μπλε υαλόμαζα, πιθανόν ανατολικής προέλευσης, από το θολωτό τάφο στον Δάρα, και ευρήματα από τους τάφους που ανασκάφηκαν στα χωριά Καρποφόρα και Ριζόμυλο (τέλη 17ου-τέλη 13ου αι. π.Χ.) και στην τοποθεσία Βαθύρεμα.
Η αίθουσα 3 είναι αφιερωμένη στην προϊστορική ακρόπολη της Μάλθης, που ανασκάφηκε κοντά στο χωριό Βασιλικό, στα βόρεια της Μεσσηνίας, και αποτελούσε ακρόπολη ενός οικισμού που άκμασε από το 2000 έως το 1600 π.Χ. (Μεσοελλαδική και Μυκηναϊκή εποχή). Στην ίδια αίθουσα εκτίθεται ένα σφράγισμα από το μέγαρο που ανασκάφηκε στα Ακοβίτικα και χρονολογείται στην Πρωτοελλαδική περίοδο.
Στην αίθουσα 4 παρουσιάζονται τα πιο πρόσφατα ευρήματα από διάφορες περιοχές της Μεσσηνίας: από το Ψάρι και τον Χαλκιά της επαρχίας Τριφυλίας, από τα Διόδια και τον Αριστομένη της επαρχίας Μεσσήνης, από τη μυκηναϊκή νεκρόπολη στη θέση Ελληνικά (περιοχή Άνθειας), από τη θέση Ράχες, από την αρχαϊκή οικία στο Κοπανάκι, από τα Ακοβίτικα και από το ιερό του ποτάμιου θεού Πάμισου, που λατρευόταν ως ιαματική θεότητα (Άγιος Φλώρος). Παρουσιάζονται επίσης αρχαιότητες που βρέθηκαν τυχαία από πολίτες και παραδόθηκαν στο μουσείο.
Τέλος, στον προθάλαμο του ορόφου και στο κλιμακοστάσιο εκτίθενται κεραμικά και αμφορείς.
Ισόγειο
Στην αίθουσα 1 θα δείτε κεφαλές από αγάλματα των Ρωμαϊκών χρόνων, θραύσματα από τραπεζοφόρα, ένα μαρμάρινο ακέφαλο άγαλμα του λεγόμενου τύπου της Ήρας Borghese (από την Κυπαρισσία ), έναν μαρμάρινο γυναικείο κορμό με το κέρας της Αμάλθειας από το Πεταλίδι (αρχαία Κορώνη) και μια μαρμάρινη ενεπίγραφη ερμαϊκή στήλη (αρχαία Μεσσήνη, 2ος αι. μ.Χ.).
Η αίθουσα 2 είναι αφιερωμένη στα ταφικά έθιμα, ενώ στην αίθουσα 3 θα δείτε δύο μαρμάρινες βάσεις από περιρραντήρια, μια μαρμάρινη πλάκα με τρεις κοιλότητες, που χρησίμευαν ως μονάδες μέτρησης, μια στήλη από ασβεστόλιθο που έχει χαραγμένα δύο ψηφίσματα της αρχαίας Θουρίας, μια βάση αγάλματος με ανάγλυφη διακόσμηση (ακρόπολη Κορώνης) και τέσσερα κιονόκρανα, τρία ιωνικά κι ένα δωρικό.
Στην τελευταία αίθουσα εκτίθενται τμήματα ψηφιδωτών δαπέδων από ρωμαϊκές οικίες.
Ώρες Λειτουργίας: καθημερινά εκτός Δευτέρας 8:00 - 14:30
Μουσείο Σιδηροδρόμων
Το Μουσείο Σιδηροδρόμων, το οποίο λειτουργεί από το 1986, έχει εγκατασταθεί στο νότιο άκρο του Δημοτικού πάρκου ΟΣΕ, μέσα σε έκταση 54 στρεμμάτων, λύση που επέτρεψε την ένταξη του μουσειακού σιδηροδρομικού υλικού στο φυσικό του τοπίο.
Στα εκθέματα του Μουσείου περιλαμβάνονται, ο σταθμός και η περιοχή του, με διώροφο οικίσκο σταθμαρχείου, τέσσερις πλατμόρφες επιβίβασης με περίπτερο εισόδου και σταθερούς πάγκους αναμονής.
Υπάρχουν ακόμη υδατόπυργος με λίθινη κυλινδρική βάση, τρεις κρουνοί ατμαμαξών και τιμονιέρες, μεταλλική πεζογέφυρα, μήκους 28 μ., κατά τον άξονα του σταθμαρχείου, καθώς και μικροστοιχεία οργάνωσης του σιδηροδρομικού τοπίου (κλειδιά αλλαγής, φανοί, στάνζες, stoppers).
Εκτίθενται επίσης τροχαίο υλικό, αποτελούμενο από επτά ατμάμαξες και μια ντηζελάμαξα, δύο δραιζίνες (ποδήλατη και χειροκίνητη), ένα χειροκίνητο γερανό (1890), τρία επιβατηγά οχήματα Α' θέσης και πέντε Α'-Β' θέσης (1885), οκτώ φορτηγά οχήματα διαφόρων τύπων (1885-1947). Τα βαγόνια των συρμών μελετήθηκαν έτσι ώστε, παράλληλα προς τον παιδαγωγικό-μουσειακό τους προορισμό, να φιλοξενούν και κάποιες συγκεκριμένες δημοτικές λειτουργίες και δραστηριότητες φορέων της πόλης.
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ
Στο Δήμο Καλαμάτας υπάρχουν πολλοί και σπουδαίοι αρχαιολογικοί χώροι, όπως των Ακοβίτικων, του Ελαιοχωρίου, του Βόλιμου Αρτεμισίας και της Αρχαίας Θουρίας
Αρχαιολογικός χώρος Ακοβίτικα
Στις παρυφές του αστικού συγκροτήματος δυτικά της πόλης της Καλαμάτας βρίσκονται δύο σημαντικές αρχαιολογικές θέσεις στην ανατολική πλευρά του ποταμού Άρι. Πρόκειται για το Πρωτοελλαδικό Μέγαρο της 3ης χιλιετίας π.Χ. που φανερώνει την ύπαρξη κάποιας μορφής κεντρικής εξουσίας στην περιοχή. Το Μέγαρο αποτελείτο από μια κεντρική αίθουσα και βοηθητικούς χώρους, η ιδιαιτερότητά του όμως έγκειται στους διαδρόμους που το περιβάλλουν, που παραπέμπουν σε ελάχιστα σπάνιας αρχιτεκτονικής κτίρια της ίδιας εποχής που ανήκαν σε ισχυρούς άρχοντες με μεγάλη κοινωνική και διοικητική δύναμη. Σε ξεχωριστό περιφραγμένο χώρο πλησίον, βρίσκεται σημαντικό ιερό του 6ου αι. π.Χ. αφιερωμένο στο θεό Ποσειδώνα, όπως μαρτυρούν οι επιγραφές που βρέθηκαν εκεί καθώς και τα χαρακτηριστικά αφιερώματα των αλιέων πιστών. Για την προστασία του αρχαιολογικού χώρου οι περιφραγμένοι χώροι στους οποίους βρίσκονται τα μνημεία που έχουν ανασκαφεί, ορίζονται σαν αδόμητες ζώνες. Γύρω από αυτή τη ζώνη, στο ΓΠΣ Καλαμάτας, προβλέπεται ειδική ζώνη ΠΑΧΒ ελεγχόμενης δόμησης. Οι χρήσεις που επιτρέπονται είναι χρήσεις αγροτικού χαρακτήρα και κατ εξαίρεση επιτρέπονται κατοικίες και αγροτικές αποθήκες μετά από έγκριση του ΥΠΠΟ.
Αρχαιολογικός χώρος Ελαιοχωρίου
Το Ελαιοχώρι στο σύνολό του με την γύρω περιοχή περιλαμβάνει ερείπια μνημειώδους πολυγωνικού τοίχου (αρχαία οχύρωση) το οποίο κτίστηκε μετά την ίδρυση της ανεξάρτητης Μεσσήνης. Η περιοχή ταυτίζεται με την αρχαία πόλη «Καλάμαι». Η προστασία του συγκεκριμένου αρχαιολογικού χώρου απαιτεί μια σύνθετη αντιμετώπιση καθ’ όσον περιλαμβάνει τον κατοικούμενο οικισμό αλλά και τον χώρο πέριξ αυτού. Οι ειδικοί όροι δόμησης που δεν έχουν ακόμα θεσπιστεί είναι ένα θέμα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε προτεραιότητα μαζί με την οριοθέτηση του οικισμού.
Αρχαίο Ιερό της Λιμνάτιδος Αρτέμιδος στο Βόλιμο Αρτεμισίας (ΦΕΚ 863/Β/6.7.2001)
Σε δύσβατη ορεινή περιοχή στις πλαγιές του Ταϋγέτου βρίσκεται το περίφημο και εξαιρετικής ιστορικής σημασίας αρχαίο ιερό της Λιμνάτιδος Αρτέμιδος. Ο τόπος λόγω της μεγάλης στρατιωτικής του σημασίας αποτέλεσε αντικείμενο διεκδικήσεων μεταξύ Μεσσήνιων και Λακεδαιμονίων. Στο εξωκκλήσι που βρίσκεται στο χώρο υπάρχει εντοιχισμένο άφθονο επιγραφικό υλικό, πολύτιμο για την ταύτιση του ιερού, ενώ πολλά από τα αρχαία ευρήματα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Μεσσηνίας στην Καλαμάτα.
Αρχαιολογικός χώρος ερειπίων κλασικής πόλης Θουρίας, νεκροταφείο μυκηναϊκών θαλαμωτών τάφων στα Ελληνικά και ηγεμονικός μυκηναϊκός θολωτός τάφος Άνθειας στη θέση Ράχη και Λουτρά ρωμαϊκών χρόνων
Στην αρχαία Θουρία, την πρώτη πρωτεύουσα της Μεσσηνίας πριν από την ίδρυση της αρχαίας Μεσσήνης, έχουν έρθει στο φως σημαντικά ευρήματα, τόσο από τους μυκηναϊκούς όσο και από τους κλασσικούς χρόνους. Η πόλη φαίνεται ότι κατοικήθηκε από την 3η χιλιετία π.Χ. Στους μυκηναϊκούς χρόνους η περιοχή ταυτίζεται με την ομηρική Άνθεια και απέκτησε τεράστια ακμή όπως μαρτυρεί το εκτεταμένο νεκροταφείο των επιβλητικών θαλαμωτών τάφων στα Ελληνικά, που έχουν φέρει στο φως οι ανασκαφές καθώς και ο ηγεμονικός θολωτός τάφος με το πλήθος των πολύτιμων ευρημάτων στην Άνθεια, στη θέση Ράχη. Από τα ευρήματα προκύπτει ότι η αρχαία πόλη ήταν πυκνοκατοικημένη κατά τους κλασικούς χρόνους με τειχισμένη ακρόπολη και λαμπρούς ναούς, ενώ από τη ρωμαϊκή εποχή σώζεται το άριστα διατηρημένο ρωμαϊκό λουτρό. Οι ανασκαφές συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Πολλά από τα ευρήματα αυτά εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας.