Τα Ιστορικό Αρχείο Κρήτης είναι περιφερειακή υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους. Βασικός σκοπός τωνΙ.Α.Κ. είναι η εποπτεία, διάσωση, συγκέντρωση, ταξινόμηση και ευρετηρίαση του αρχειακού υλικού του νομού Χανίων, καθώς και η διάθεση και η με ποικίλους τρόπους αξιοποίηση όλου αυτού του αρχειακού πλούτου.

Το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης ιδρύθηκε το 1920 με έδρα τα Χανιά, ύστερα από απόφαση του τότε Γενικού Διοικητή Κρήτης. Ιδρυτής του ήταν ο αείμνηστος Νικόλαος Παπαδάκης από τη Σητεία, στον οποίο και ανετέθη η διεύθυνση του ΙΑΚ τον Μάρτιο του 1920. Αναλαμβάνοντας, αυτός ο ένθερμος συλλέκτης και φύλακας των μνημείων της Κρητικής Ιστορίας, δεν περιορίσθηκε μόνο στην πρόχειρη περισυλλογή του αρχειακού υλικού, αλλά με εξαιρετικό ζήλο και αυταπάρνηση και χωρίς να πληρώνεται πολλές φορές, εργάσθηκε σκληρά και κάτω από αντίξοες συνθήκες συλλέγοντας αρχειακό υλικό, κάνοντας εκκαθαρίσεις, ταξινόμηση και καταγραφή του και πέτυχε να ευαισθητοποιήσει κατά το δυνατόν τους αρμόδιους που δεν είχαν σε μεγάλη υπόληψη τα αρχεία.

Το Αρχείο λειτούργησε σχεδόν ανεπίσημα ως το 1928, οπότε κι αναγνωρίσθηκε ως ΝΠΔΔ. Επόμενος Διευθυντής του ανέλαβε το 1933 ο αείμνηστος επίσης Νικόλαος Β. Τωμαδάκης, μετέπειτα Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου και της Γερμανικής Κατοχής, η Υπηρεσία είχε να αντιμετωπίσει πλείστες δυσκολίες, ενώ το κυριότερο μέλημα του Διευθυντή και του προσωπικού του Αρχείου ήταν η διάσωση και διαφύλαξη του πολύτιμου υλικού της Υπηρεσίας, το οποίο ευτυχώς δεν υπέστη μεγάλες απώλειες, εκτός ενός τμήματος αρχειακού υλικού που μεταφέρθηκε σε Μονή στα Ρούστικα Ρεθύμνης και υπέστη φθορές από την υγρασία.

Το 1943 το Αρχείο έγινε, με νομοθετικό Διάταγμα, Δημόσια Υπηρεσία, ενώ το 1947 ο Τωμαδάκης, αφήνοντας ένα μεγάλο έργο πίσω του, ανέλαβε τη διεύθυνση των Γενικών Αρχείων του Κράτους.
Φωτισμένοι άνθρωποι του πνεύματος, των Γραμμάτων και της Επιστήμης ανέλαβαν να συνεχίσουν το έργο των Παπαδάκη και Τωμαδάκη, τα επόμενα χρόνια, και το Αρχείο έφθασε σε τέτοιο υψηλό επίπεδο, ώστε να θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα περιφερειακά Αρχεία της χώρας, σε περιεχόμενο, όγκο και σπουδαιότητα υλικού.

Το Αρχείο στεγάζεται σε νεοκλασικό κρατικό διατηρητέο κτίριο, όπου έχουν αναπτυχθεί όλα τα τμήματα της Υπηρεσίας. Για τις αυξημένες όμως και πιεστικές στεγαστικές ανάγκες του - εφ' όσον υπάρχουν συνεχείς εισδοχές αρχειακού υλικού - έχει μισθωθεί και άλλο ισόγειο κτίριο, όπου υπάρχουν αρχειοστάσια για τα νεοεισερχόμενα αρχεία.

Τα γραφεία του ΙΑΚ είναι ανοικτά για το κοινό από Δευτέρα έως Παρασκευή 8:30-14:30.