Το περιστατικό συνέβη τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου έξω από την Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, όταν ένας διερχόμενος άνδρας υπέστη αιφνίδια καρδιακή ανακοπή. Μια φοιτήτρια της Ιατρικής, που είχε εκπαιδευτεί στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ), αντιλήφθηκε το περιστατικό και προχώρησε σε άμεση εφαρμογή ΚΑΡΠΑ και χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (AED) που είχαν τοποθετηθεί πρόσφατα στους χώρους του πανεπιστημίου.

Η εκπαίδευση πριν από το περιστατικό

Το περιστατικό σημειώθηκε λίγες ημέρες μετά την έναρξη ενός προγράμματος εκπαίδευσης της πανεπιστημιακής κοινότητας στη Βασική Υποστήριξη της Ζωής (BLS), στην ΚΑΡΠΑ και στη χρήση απινιδωτή. Η εκπαίδευση είχε πραγματοποιηθεί στις 25 Σεπτεμβρίου στο Αμφιθέατρο Φυσιολογίας «Γ. Κοτζιάς» της Ιατρικής Σχολής, με τη συμμετοχή μελών ΔΕΠ και διοικητικών υπαλλήλων, μεταξύ των οποίων ο Πρύτανης Γεράσιμος Σιάσος, η Κοσμήτορας Παγώνα Λάγιου και ο Πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής Νικόλαος Αρκαδόπουλος.

Η δωρεά του εξοπλισμού και το οργανωμένο δίκτυο

Η πρωτοβουλία του ΕΚΠΑ συνδέεται με δωρεά 106 Αυτόματων Εξωτερικών Απινιδωτών και 106 κιτ πρώτων βοηθειών από την UNI-PHARMA ΑΕ του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη, που τοποθετήθηκαν σε κτήρια και χώρους του ιδρύματος στην Αττική και την Εύβοια. Ο εξοπλισμός προσφέρθηκε στη μνήμη της καθηγήτριας Φαρμακολογίας Ιωάννας Ανδρεάδου. Το πανεπιστήμιο περιγράφει την πρωτοβουλία ως οργανωμένο δίκτυο άμεσης ανταπόκρισης, με στόχο την ύπαρξη εξοπλισμού και την εκπαίδευση ανθρώπων που μπορούν να τον χρησιμοποιήσουν.

Γιατί μετράνε τα πρώτα λεπτά

Οι κατευθυντήριες οδηγίες του European Resuscitation Council για το 2025 επισημαίνουν την «αλυσίδα επιβίωσης»: έγκαιρη αναγνώριση και κλήση βοήθειας, άμεση ΚΑΡΠΑ, έγκαιρη απινίδωση, εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα και αποκατάσταση. Σύμφωνα με στοιχεία του ERC, το ποσοστό ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενους στην Ευρώπη είναι κατά μέσο όρο περίπου 58%, με μεγάλη διακύμανση μεταξύ χωρών (13%–82%). Η χρήση απινιδωτή πριν από την άφιξη των υπηρεσιών παρουσιάζει επίσης διακυμάνσεις (2,6%–59%).

Ο ρόλος του απινιδωτή και της εκπαίδευσης

Ο AED είναι σχεδιασμένος ώστε να μπορεί να τον χρησιμοποιήσει και εκπαιδευμένος πολίτης: αναλύει αυτόματα τον καρδιακό ρυθμό και χορηγεί εκκένωση μόνο όταν αυτή ενδείκνυται, ενώ καθοδηγεί τον χρήστη στα επόμενα βήματα. Ωστόσο, όπως τονίζει το πανεπιστήμιο, η αξία των απινιδωτών έρχεται σε συνδυασμό με την εκπαίδευση: κάποιος πρέπει να αναγνωρίσει την ανακοπή, να καλέσει βοήθεια, να ξεκινήσει ΚΑΡΠΑ και να χρησιμοποιήσει τη συσκευή. Στην περίπτωση της 28ης Σεπτεμβρίου, η σύνδεση εξοπλισμού και εκπαίδευσης αποδείχθηκε καθοριστική.

Το περιστατικό έτυχε δημόσιας αναφοράς την 29η Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, και το ΕΚΠΑ σημειώνει ότι η έγκαιρη απινίδωση σε συνδυασμό με την ΚΑΡΠΑ συνέβαλε στη διάσωση της ζωής του άνδρα.

Ευρύτερο πλαίσιο

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν παγκόσμια πρόκληση: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι το 2022 περίπου 19,8 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από καρδιαγγειακά νοσήματα (περίπου 32% όλων των θανάτων), με το 85% αυτών να αποδίδεται σε εμφράγματα και εγκεφαλικά. Στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ, οι καρδιαγγειακές παθήσεις αντιστοιχούσαν σε περίπου 4,2 εκατομμύρια θανάτους το 2019.