Το ΕΚΠΑ αρχίζει το ακαδημαϊκό έτος 2026-27 συμπληρώνοντας 190 χρόνια από την ίδρυσή του. Το ίδρυμα, που εγκαινιάστηκε στις 3 Μαΐου 1837 ως «Οθωνικό Πανεπιστήμιο», ξεκίνησε με τέσσερα τμήματα και 52 φοιτητές και σήμερα λειτουργεί με 42 Τμήματα, περισσότερα από 200 μεταπτυχιακά προγράμματα και περίπου 100.000 προπτυχιακούς, μεταπτυχιακούς φοιτητές και υποψήφιους διδάκτορες.

Ιστορική διαδρομή και σημερινό μέγεθος

Από την πρώτη του εγκατάσταση —σε κτήριο όπου σήμερα στεγάζεται το Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών— το ΕΚΠΑ εξελίχθηκε σε πολυθεματικό πανεπιστήμιο με παρουσία στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, στις θετικές επιστήμες, στην υγεία, στη νομική και στην εκπαίδευση. Στους συνοπτικούς αριθμούς περιλαμβάνονται επίσης περίπου 4.000 αλλοδαποί φοιτητές όλων των βαθμίδων και 3.000 μέλη ακαδημαϊκού και διοικητικού προσωπικού.

Διεθνοποίηση και διεθνείς αξιολογήσεις

Τα τελευταία χρόνια το Πανεπιστήμιο έχει ενισχύσει την παρουσία του στο εξωτερικό και καταγράφει άνοδο σε διεθνείς αξιολογήσεις. Η γενική κατάταξη QS World University Rankings τοποθέτησε το ΕΚΠΑ στη θέση 390 για το 2026 και στη θέση 402 στην έκδοση QS 2027. Παράλληλα, το πανεπιστήμιο καταγράφει βελτιώσεις σε άλλες διεθνείς λίστες και θεματικές κατατάξεις.

Στο πλαίσιο της στρατηγικής διεθνοποίησής του, το ΕΚΠΑ αναπτύσσει συνεργασίες και κοινές δράσεις με ιδρύματα όπως τα Harvard, Yale, Sorbonne και Columbia, καθώς και συμμετέχει σε ευρωπαϊκά δίκτυα όπως το CIVIS.

Παράρτημα στη Λευκωσία — η πρώτη φυσική παρουσία στο εξωτερικό

Η ίδρυση Παραρτήματος στην Κύπρο αποτελεί την πιο εμφανή έκφραση της νέας πολιτικής εξωστρέφειας: το Παράρτημα στη Λευκωσία είναι το πρώτο παράρτημα ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου στο εξωτερικό. Η επίσημη εκδήλωση για την ίδρυσή του πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2026 στην Αθήνα, με την παρουσία του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και των Αρχιεπισκόπων Ιερωνύμου και Γεωργίου.

Η επέκταση στην Κύπρο δεν περιορίζεται στον συμβολισμό: για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 προωθούνται νέα προπτυχιακά προγράμματα, ενώ ήδη λειτουργεί η Ιατρική Σχολή. Στα σχέδια περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, προγράμματα Νοσηλευτικής και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών.

Έρευνα, νέα μεταπτυχιακά και θεματικές προτεραιότητες

Η ερευνητική παραγωγή αποτελεί δομικό στοιχείο της στρατηγικής διεθνούς αναβάθμισης. Το ΕΚΠΑ διαθέτει εργαστήρια, κλινικές, ερευνητικά ινστιτούτα, κέντρα αριστείας και δομές υποστήριξης της χρηματοδότησης και της δεοντολογίας της έρευνας. Η δραστηριότητα εκτείνεται από τις βιοϊατρικές επιστήμες και την τεχνητή νοημοσύνη έως το περιβάλλον, τις ανθρωπιστικές επιστήμες, τη νομική, την οικονομία και τις κοινωνικές επιστήμες.

Ερευνητικές ομάδες του πανεπιστημίου συμμετέχουν σε μεγάλα ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το LIFE APEX που αφορά τη βιοπαρακολούθηση χημικών ενώσεων και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον και την υγεία. Ταυτόχρονα, για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 έχουν ανακοινωθεί νέα μεταπτυχιακά σε πεδία όπως η παγκόσμια υγεία και η ιατρική καταστροφών, η επιδημιολογία, η γεωλογία, η φιλοσοφία και διοίκηση, η διοίκηση επιχειρήσεων και η οικονομική και χρηματοοικονομική επιστήμη.

Θεσμικός ρόλος και προκλήσεις

Η επετειακή χρονιά συμπίπτει με την ανάληψη της Προεδρίας της Συνόδου των Πρυτάνεων από τον Πρύτανη του ΕΚΠΑ, καθηγητή Καρδιολογίας Γεράσιμο Σιάσο. Η απόφαση ελήφθη στην ολομέλεια της Συνόδου, που συνεδρίασε στη Σάμο στις 2 και 3 Ιουλίου 2026.

Η 112η Σύνοδος Πρυτάνεων ανέδειξε σειρά ζητημάτων που θα βρεθούν στην ατζέντα της νέας προεδρίας, μεταξύ των οποίων η χρηματοδότηση των ΑΕΙ, η φοιτητική μέριμνα και στέγαση, η στελέχωση, η διεθνοποίηση, η ερευνητική ανταγωνιστικότητα, οι υποδομές, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η τεχνητή νοημοσύνη και η σχέση των πανεπιστημίων με την οικονομία και την κοινωνία.

Η φετινή επέτειος του ΕΚΠΑ συνδυάζει την ιστορική του διαδρομή με ένα σαφές πλάνο διεθνούς παρουσίας —μέσω συνεργασιών, ερευνητικών δικτύων και φυσικής παρουσίας στο εξωτερικό— στοιχεία που θα παρακολουθήσουν στενά φοιτητές, διδάσκοντες και ερευνητές κατά το νέο ακαδημαϊκό έτος.